ዓለም አቀፍ የመረጃ ተደራሽነት ቀን
(International Day for Universal Access to Information)
September 28 በየዓመቱ ዓለም አቀፍ የመረጃ ተደራሽነት ቀን ሆኖ ይከበራል። ይህ ቀን ሁሉም ሰው መረጃን የመፈለግ፣ የማግኘት እና የመጠቀም መብት ያለው መሆኑን ለማስታወስና የታመነ መረጃ ለማግኘት ያለውን ጠቀሜታ ለማጉላት ያገለግላል።
የመረጃ ተደራሽነት ለምን አስፈለገ?
መረጃ የዕውቀት ምንጭ ብቻ አይደለም። ትክክለኛና ወቅታዊ መረጃ ሰዎች የተሻለ ውሳኔ እንዲወስኑ፣ በማህበረሰብ ጉዳዮች በንቃት እንዲሳተፉ እና የሚያገኙትን መረጃ በጥሞና እንዲገመግሙ ያግዛል።
የመረጃ ተደራሽነት ከግልጽነት፣ ከተጠያቂነት እና ከንቁ የዜጎች ተሳትፎ ጋርም በቀጥታ ይያያዛል።
ከመረጃ ብዛት ወደ መረጃ ታማኝነት
በዲጂታል ዘመን መረጃን ማግኘት ከመቼውም ጊዜ በላይ ቀላል ሆኗል። ማህበራዊ ሚዲያ፣ ድረ-ገጾች እና ዲጂታል ቴክኖሎጂዎች መረጃን በፍጥነት ለማግኘትና ለማጋራት ትልቅ እድል ፈጥረዋል።
ነገር ግን ይህ እድል ከሌላ ፈተና ጋር ይመጣል። የተሳሳተ መረጃ (misinformation) እና ሆን ተብሎ የሚሰራጭ የማሳሳት መረጃ (disinformation) በፍጥነት ሊሰራጭ ይችላል። ስለዚህ መረጃን ማግኘት ብቻ ሳይሆን፣ የመረጃውን ታማኝነት መገምገምም አስፈላጊ ሆኗል።
የ2026 መሪ ሃሳብ
“በዲጂታል ዘመን የመረጃ ታማኝነትን ማስጠበቅ፡ የመረጃ ተደራሽነት የመረጃ ውዥንብርን በመቅረፍ ያለው ሚና”
የ2026 መሪ ሃሳብ ትኩረቱን በታማኝና ወቅታዊ መረጃ ላይ ያደርጋል። በተለይም አስተማማኝ የመንግሥት መረጃ፣ ግልጽ የመረጃ ልውውጥ፣ የሚዲያና የመረጃ ንቃተ-ህሊና እና ዲጂታል ቴክኖሎጂዎች ጤናማ የመረጃ አካባቢ እንዲፈጠር የሚኖራቸውን ሚና ያጎላል።
ከማጋራት በፊት ማረጋገጥ
በየዕለቱ የምንጋራው መረጃ በሌሎች ሰዎች ውሳኔና አመለካከት ላይ ተፅዕኖ ሊያሳድር ይችላል። ስለዚህ፦
- 🔎 ምንጩን ያረጋግጡ — መረጃው ከየት እንደመጣ ይመልከቱ።
- 📌 ታማኝ ምንጮችን ይጠቀሙ — ኦፊሴላዊና የታመኑ ተቋማትን ያስቀድሙ።
- 🧠 በጥሞና ይተንትኑ — ርዕሱ ስሜትዎን ብቻ ስለነካ እውነት ነው ብለው አይቀበሉ።
- 📲 ከማጋራት በፊት ያረጋግጡ — አንድ ጊዜ የተሳሳተ መረጃ ከተሰራጨ መመለስ ሁልጊዜ ቀላል አይደለም።
መረጃ መብት ብቻ ሳይሆን ኃላፊነትም ነው
የመረጃ ተደራሽነት ማለት መረጃን ማግኘት ብቻ አይደለም፤ ታማኝ መረጃን መፈለግ፣ በጥሞና መገምገም እና በኃላፊነት መጠቀምም ያካትታል።
በዲጂታል ዘመን ትክክለኛ መረጃ ኃይል ነው። ከማጋራት በፊት እናረጋግጥ።
